| تبليغات | X |
|
در مورد دامپزشکی و علوم روز
|
باکتریها مهمترین و متنوعترین میکروارگانیسمها هستند و تعداد کمی در انسان جانوران و سایر موجودات بیماریزا بوده و بطور کلی بدون فعالیت آنها حیات بر روی زمین مختل میگردد. تنها تعداد کمی از باکتریها مانند کلامیدیاها و ریکتزیاها اجبارا انگل داخل سلولی هستند. باکتریها از جنبههایی با یوکاریوتها تفاوت دارند. باکتریها ریبوزومهای 80S ، اندامکهای غشادار مانند هسته ، میتوکندری ، کروموزوم حلقوی بدون پوشش دارند. باکتریها (به غیر از میکوپلاسماها) دارای دیواره سلولی هستند.
بطور یقین موجودات زنده یوکاریوتیک از موجودات زنده باکتری مانند بوجود آمدهاند و نظر به اینکه باکتریها ساختمان سادهای داشته و میتوان به آسانی بسیاری از آنها را در شرایط آزمایشگاه کشت داد و تحت کنترل درآورد ، میکروب شناسان مطالعه وسیعی درباره فرآیندهای حیاتی آنها انجام دادهاند. در این مبحث باکتریهای شایع با تاکید بر انواع بیماریزا در انسان معرفی میگردد.
این باکتریها در آبهای آلوده ، فاضلابها ، خاک و مواد آلی در حال پوسیدن یافت میشوند. به شکل فنر پیچیده و متحرک هستند. اندازه آنها از چند میکرون تا 500 میکرون است. سه جنس از اسپیروکتها بیماریزا هستند:
جالبترین باکتریها در این گروه انواع متعلق به جنس سودوموناس است یکی از گونههای سودوموناس ، سودوموناس آئروجینوزا میباشد که این باکتری عفونتهای مجاری ادراری ، عفونتهای زخمی و سوختگیها ، آبسه و مننژیت را ایجاد میکند. باکتریهای این گروه قادر به ساختنآنزیمهای متعددی هستند و بدین نحو در تجزیه مواد شیمیایی نظیر حشره کشهایی که به خاک افزوده میشوند، کمک میکنند. مقاومت این گروه به آنتی بیوتیکها از نظر پزشکی حائز اهمیت است.
آنتروباکتریاسه
این خانواده شامل گروهی از باکتریهای ساکن روده انسان و سایر جانوران است. جنسهای باکتریهای روده عباتند از: اشیرشیا ، شیگلا ، کلبسیلا ، آنتروباکتر و ... . اشیرشیاکلی یکی از ساکنین اصلی روده بوده و آشناترین میکروبی که پژوهشهای فراوانی بر روی آن صورت گرفته است. سالمونلا یکی از باکتریهای بیماریزا است که یکی از گونههای آن مولد بیماری تب تیفوئید میباشد. گونههای شیگلا عامل اسهال خونی است. کلبسیلا عامل عفونت مجاری تنفسی ذاتالریه است. سرشیا عامل عفونت ادراری و تنفسی است و آنتروباکتر در عفونتهای مجاری ادراری نقش برعهده دارند.
جنسهای مهم این خانواده شامل ویبریو و آئروموناس میباشد. گونه بیماریزا ویبریوکلرا است که عامل بیماری وبا میباشد. باکتریهای متعلق به آئروموناس عامل بیماری ذاتالریه و اختلالات روده میباشند.
یکی از گونههای آن به نام هموفیلوس آنفلوآنزا عامل مننژیت در کودکان و جوانان میباشد.
در این گروه دو جنس مهم از نظر پزشکی به نامهای نایسریا و موراگزلا وجود دارد. نایسریا از اهمیت ویژهای برخوردار است و انگل غشاهای مخاطی در انسان بوده و درجه حرارت نزدیک درجه حرارت بدن انسان زندگی میکند، گونههای بیماریزا شامل باکتری مولد بیماری سوزاک و باکتری مولد مننژیت میباشد. باکتریهای جنس موراگزلا در التهاب بافت ملتحمه چشم دخالت دارند.
این باکتریها اختصاصا به صورت دوتایی ، گاهی تکتک ، خوشهای یا زنجیری قرار میگیرند. و همگی بدون حرکت و بدون اسپور هستند. باکتریهای متعلق به جنس ویلونلا بخش از میکروفلور طبیعی دهان و پلاک دندانی هستند.
این گروه از باکتریها از نظر پزشکی شامل دو جنس استافیلوکوکوس و استروپتوکوکوس هستند. عدهای از باکتریهای استافیلوکوکوس مواد سمی تولید میکنند که گویچههای قرمز خون و گویچههای سفید خون را نابود میکنند. چندین نوع عفونت استافیلوکوکی بوسیله گونه استافیلوکوکوس اورائوس ایجاد میشود که در ایجاد عفونتهای پوستی ، ذاتالریه و آبسههای مغزی دخالت دارند. استرپتوکوکها در تب زایمان ، تب مخملک ، گلودرد ، تب روماتیسمی و پوسیدگی دندان دخالت دارند.
دو جنس مهم اسپوردار باسیلوس و کلسترویدیوم میباشند. باسیلوس آنتراسیس عامل بیماری سیاه زخم که معمولا در گاو ، گوسفند و اسب بیماری تولید میکند، میتواند به انسان انتقال پیدا کند. باکتریهای متعلق به جنس کلستریدیوم بیهوازی اجباری هستند و بیماریهایی که تولید میکنند شامل کزاز و بوتولیسم میباشد.
مهمترین این گروه جنس لاکتو باسیلوس میباشد. لاکتوباسیلوسها در روده و حفره دهانی زندگی میکنند. در دهان این باکتریها نقشی در پوسیدگی دندان به عهده دارند. در صنعت از این باکتریها برای تولید کلم شور ، دوغ و ماست استفاده میشود. باکتری بیماریزای متعلق به این گروه "یستریا منوسایتوجنز" است که در تولید آبسه ، انسفالیت و آندوکاردیت ، دخالت دارد.
از جنسهای مهم این گروه میتوان کورینه باکتریوم ، مایکوباکتریوم ، نوکاردیا ، اکتینومیسس و استرپتومایسس را نام برد.
این گروه شامل ریکتسیا و کلامیدیا میباشند. این دسته از باکتریها ، انگلهای درون سلولی اجباری هستند که فقط در درون سلول میزبان قادر به تولید مثل هستند و از این لحاظ به ویروسها شباهت دارند. یکی از بیماریهایی که عامل مولد آن ریکتسیا میباشد، تیفوس است که بوسیه شپش منتقل میشود ، گونههایی از کلامیدیاها موجب کوری در انسان میشوند.
مایکوپلاسما باکتریهای فاقد دیواره سلولی هستند. مهمترین گونه بیماریزا در انسان مایکوپلاسما نومونیا است که عامل ذاتالریه ابتدایی آتیپیک میباشد. این بیماری در بخش فوقانی دستگاه تنفس و ندرتا مانند سایر ذاتالریهها ، عارض میشود.
دستاورد هاي عملي مهندسي ژنتيك در بيوتكنولوژي
1) پروتئين هاي پستانداران برخي پروتئين هاي پستانداران داراي اهميت تجارتي و پزشكي هستند . توليد تجارتي پروتئين هاي انساني به وسيله ي استخراج مستقيم از مايعات يا بافت هاي بدن ، كاري پيچيده و گران و يا غير ممكن مي باشد ، اما با كلون كردن ژن مي توان آن ها را از باكتري ها توليد كرد . * انسولين انساني يكي از جالب ترين مثال هاي اهميت مهندسي ژنتيك ، توليد انسولين انساني مي باشد . انسولين انساني كه از طريق مهندسي ژنتيك تهيه شده است ، اولين داروي بيوتكنولوژيك است كه وارد بازار شده است . انسولين پروتئيني است كه در پانكراس توليد مي شود و براي تنظيم متابوليسم كربوهيدرات بدن حياتي مي باشد . ديابت كه بيماري وجود آمده در اثر كمبود انسولين است ، ميليون ها انسان را رنج مي دهد . درمان قطعي ديابت ، تزريق پياپي يا تجويز خوراكي انسولين است و از آنجايي كه انسولين بيش تر پستانداران از نظر ساختمان مشابه مي باشد ، درمان ديابت انساني با استفاده از انسولين استخراج شده از پانكراس گاو و خوك امكان پذير است ، اما انسولين غير انساني به اندازه ي انسولين انساني موثر نيست و فرآيند استخراج آن گران و پيچيده مي باشد . امروزه ژن توليد انسولين انساني در باكتري ها كلون مي شود . * میکروارگانیسم ها در خدمت پزشکی و دارو سازی تولید سالانه ی جهانی آنتی بیوتیک ها ودرراس همه پنی سیلین ها ، سنالوسپورین ها تترا سایلکین ها به بیش از صد هزار تن میرسد . این داروها متابولیت های ثانویه یا مشتقات آنهایند که در مرحله ی رکود دوران رشد باکتری ها یا قارچ ها تولید می شوند . میکروب ها تولید کننده ی آنتی بیوتیک معمولا به مدت چند روز در ظرف های بزرگ و در کشت بسته ای که هوا دهی می شوند رشد می کنند . حجم بعضی از ظرف ها از صد هزار لیتر هم تجاوز می کند . دخالت میکروب ها در تولید بعضی از هورمون های استروتیدی نیز اهمیت دارد مثلا در سنتز شیمیایی کرتی زون – ماده ای که عامل ضد التهاب است – سی و هفت واکنش دخالت دارند ، اما هنگامی که از میکروب ها هم کمک گرفته شود این واکنش ها به پانزده واکنش تقلیل می یابد . از این رو بر خود واجب دانستیم تا از کاربرد میکروارگانیسم ها در صنعت پزشکی و دارو سازی نیز در این تحقیق به طور مختصر استفاده کنیم . * کاربرد میکروارگانیسم ها در پزشکی و داروسازی الف) سنجش حیاتی به وسیله ی میکروب ها سنجش حیاتی عبارت است ازاستفاده از یک ارگانیسم ( یا سیستم زنده ) برای مقاصد سنجش از میکروارگانیسم ها برای اندازه گیری تراکم های اندک بعضی ویتامین ها ، اسید های آمینه و ... می توان استفاده کرد . این امر از جنبه ی دارو سازی و کنترل صنایع دارویی نیز می توانند مهم باشند . ب) استفاده از میکروب ها در مبارزه ی غیر مستقیم با سرطان از باکتری ها می توان برای شناسایی مواد سرطان زا و درجه ی سرطان زایی آن ها استفاده کرد . به عبارت دیگر از این ارگانیسم ها می توان به طور غیر مستقیم در مبارزه ی با سرطان بهره گیری کرد . قریب به 90% مواد سرطان زا موتاسیون زا هم هستند . با ویژگی مذکور سرطان زایی یک ماده را با ارزیابی ویژگی موتاسیون زایی آن می توان حدس زد . باکتری ها سیستم هایی حساس ، سریع و ارزان هستند که برای شناسایی ویژگی موتاسیون زایی یک ماده به شمار می روند . در آزمایشگاه ها با قرار دادن باکتری در معرض مواد مشکوک به سرطان زایی و متعاقباً بررسی درجه ی موتاسیون زایی آن ها نسبت به یک صفت اختصاصی می توان به آسانی و ظرف مدت نسبتاً کوتاهی به عمل سرطان زایی احتمالی صدها ماده پی برد . در این روش بررسی ، از باکتریهای موتاسیون یافته ای که برای رشد در محیط حداقل به افزایش یک ماده خاص غذایی نیاز دارند استفاده می شود .
